Haustþing SSNV: Innviðir Norðurlands vestra mega ekki vera afgangsstærð

Haustþing Samtaka sveitarfélaga á Norðurlandi vestra, sem haldið var á Hótel Laugarbakka í Húnaþingi vestra 1. október sl., samþykkti ályktun um samgöngu- og innviðamál. Þingið fagnar nýrri samgönguáætlun en bendir á að fjármagn til vega, fjarskipta, raforkuflutninga og hafna í landshlutanum hafi lengi verið langt undir þörf. Þingið krefst þess að fjármögnun innviða á Norðurlandi vestra endurspegli raunverulega þörf landshlutans.

Samgönguáætlun fagnað en viðhald vega situr eftir

Haustþingið fagnar samþykkt samgönguáætlunar fyrir árin 2026–2040 og fimm ára aðgerðaáætlunar. Þingið fagnar því einnig að Fljótagöng á norðanverðum Tröllaskaga eru sett í forgang sem næsta stóra jarðgangaframkvæmd.

Í ályktuninni er þó minnt á að fjármagn til viðhalds og uppbyggingar tengi- og stofnvega á Norðurlandi vestra hefur um árabil verið langt frá því sem þarf. Landshlutinn er enn með eitt hæsta hlutfall malarvega á landinu og er því einna viðkvæmastur fyrir niðurskurði í viðhaldi. Þingið leggur áherslu á að vetrarþjónusta og snjómokstur séu ekki síður mikilvæg en nýframkvæmdir. Greið vetrarumferð ræður úrslitum um öryggi íbúa, aðgengi að heilbrigðisþjónustu og samkeppnishæfni atvinnulífs. Þá mega endurbætur á tengivegum, sem lengi hafa beðið á síðari stigum samgönguáætlana, ekki lenda aftast í forgangsröðun þegar fjármagni er úthlutað.

Sambandsleysi eftir að 2G og 3G var lokað

Slökkt hefur verið á 2G- og 3G-farsímakerfum landsins og haustþingið telur brýnt að tryggja fullnægjandi farsímasamband til sveita á Norðurlandi vestra. Sendar sem áður náðu til afskekktra svæða þjóna nú færri stöðum. Uppbygging 4G- og 5G-kerfa hefur heldur ekki alls staðar fylgt sömu landfræðilegu dreifingu og eldri kerfin. Reynslan sýnir að umskiptin hafa á köflum skilið íbúa og vegfarendur eftir sambandslausa þar sem áður var samband. Í ályktuninni er bent á að þetta sé alvarlegt öryggismál fyrir íbúa og ferðafólk, ekki síst á fjallvegum og í dreifbýli þar sem fjarskiptasamband getur ráðið úrslitum í neyðartilvikum.

Raforkuflutningar hamla atvinnuuppbyggingu

Norðurland vestra hefur um árabil búið við takmarkaða flutnings- og afhendingargetu raforku. Það hefur hamlað atvinnuuppbyggingu, fjárfestingum og orkuskiptum og tækifæri hafa þegar runnið landshlutanum úr greipum af þeim sökum. Núverandi meginflutningslínur í landshlutanum eru þegar fulllestaðar.

Haustþingið ítrekar kröfu stjórnar SSNV um að Norðurland vestra verði skilgreint sem forgangssvæði við uppbyggingu flutningskerfis raforku. Þingið vill að ráðist verði hið fyrsta í Blöndulínu 3, Holtavörðuheiðarlínu 1 og 3 og endurnýjun Sauðárkrókslínu 1. Markmið stjórnvalda er að afhendingaröryggi í landshlutakerfinu verði ekki tryggt fyrr en árið 2045. Að mati þingsins er það allt of fjarlægt og samræmist hvorki þörfum atvinnulífsins né markmiðum um orkuskipti og jákvæða byggðaþróun.

Lækkun framlaga til hafnarframkvæmda mótmælt

Haustþingið mótmælir fyrirhugaðri lækkun framlaga ríkisins til hafnarframkvæmda. Hafnir gegna lykilhlutverki fyrir sjávarútveg, ferðaþjónustu og vöruflutninga í sjávarbyggðum Norðurlands vestra. Fámenn sveitarfélög hafa takmarkað bolmagn til að standa undir hafnarframkvæmdum þegar framlög ríkisins dragast saman. Ef enn frekar verður dregið úr fjármagni er hætt við að nauðsynlegu viðhaldi verði frestað. Til lengri tíma leiðir það til hærri kostnaðar, aukinnar áhættu og skertrar samkeppnishæfni sjávarbyggða á svæðinu.

Krafa um að þróuninni verði snúið við

Haustþing SSNV krefst þess að fjármagn til samgöngubóta, fjarskipta og hafnarframkvæmda á Norðurlandi vestra endurspegli raunverulega þörf landshlutans. Áhersla verði lögð á öryggi vegfarenda, vetrarþjónustu, fullnægjandi 4G/5G-dekkun og viðhald og uppbyggingu hafna.

Í ályktuninni segir að innviðir séu forsenda þess að landshlutar sitji við sama borð þegar kemur að búsetuskilyrðum, atvinnuuppbyggingu og samkeppnishæfni. Verði samgöngur, fjarskipti, raforka og hafnir áfram afgangsstærð í fjármögnun er hætt við að Norðurland vestra dragist enn frekar aftur úr. Haustþingið krefst þess að þessu verði snúið við.

Ályktuninni beint til tveggja ráðuneyta

Ályktuninni er beint til innviðaráðuneytisins vegna samgöngu-, fjarskipta- og hafnarmála. Henni er einnig beint til umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytisins vegna forgangsröðunar og hraða uppbyggingar flutningskerfis raforku á Norðurlandi vestra.

Ályktunina í heild má lesa hér.